تبخال ،این زخم موذی!

تبخال ، این زخم موذی را بهتر بشناسید!

 

 

تبخال یا عفونت هرپسی

تبخال (به زبان انگلیسی: Cold Sore ) ، زخمی است که توسط نوعی ویروس به نام هرپس سیمپلکس تیپ یک (Herpes simplex Type I) تبخال ،این زخم موذی!-مقالات وبسایت دکتر افشین کاوسی ایجاد میگردد. اولین برخورد با ویروس تبخال معمولا در کودکی اتفاق می افتد و تظاهراتی را به دنبال دارد که اغلب با سرماخوردگی اشتباه گرفته میشود. در اولین برخورد با تبخال، به دلیل عدم شناخت سیستم ایمنی نسبت به این ویروس و نبود ایمنی کافی، تظاهرات بیماری غالبا سخت بوده و با تب،بی اشتهایی، زخم های متعدد در دهان، کاهش وزن و… همراه خواهد بود. خوشبختانه یک فرد دارای سیستم ایمنی سالم به سرعت و ظرف چند روز این ویروس را مهار میکند و فرد سلامت خود را باز می یابد و این یعنی پایان بیماری که ما به آن (primary Herpetic disease )یا بیماری هرپس اولیه میگوییم. تا اینجا همه چیز به خیر گذشت ولی متاسفانه این پایان ماجرای ویروس هرپس نیست!

ویروس هرپس ،پس از سرکوب شدن توسط سیستم ایمنی،به گره ها یا همان گانگلون های سیستم عصبی پناه میبرد و در آنجا به دور از دسترسی سیستم ایمنی بدن برای همیشه جا خوش میکند!! از این پس هرگاه سیستم ایمنی بدن را در معرض ضعف ببیند، در مسیر اعصاب حرکت کرده و خود را به بافتهایی مانند لبها و پوست دور دهان رسانده و ایجاد زخم تبخال را مینماید. بله ! باید بگوییم که با ویروس شرور و باهوشی طرف هستیم!

زخمهای تبخال حدود یک هفته باقی مانده و بدون برجای گذاشتن اثری ناپدید میگردند!( به پناه گاه خود برمیگردند) و منتظر میمانند تا در فرصت بعدی بازهم خودنمایی کنند. این فرصت را شریطی مانند استرس و اضطراب، مشکلات هورمونی، سو تغذیه و کلا هرچیزی که سیستم ایمنی ما را تضعیف نماید ،در اختیار ویروسهای تبخال قرار میدهند.

 

خانواده هرپسیان!!

ویروس تبخال خودش جزیی از خانواده بزرگی است که با نام هرپس ویریده (Herpes Viridae Family) شناخته میشود و مشتمل بر هفت تیپ یا زیرگروه ویروسی به شرح زیر است:

  1. هرپس سیمپلکس نوع 1 (1- HSV) که معمولاً زخمهای تبخال را در لبها ایجاد می‌کند.
  2. هرپس سیمپلکس نوع 2 (2- HSV) یا هرپس ژنیتال
  3. واریسلازوستر (زونا)تبخال ،این زخم موذی!-مقالات وبسایت دکتر افشین کاوسی
  4. ویروس اپشتین بار
  5. سیتومگالو ویروس
  6. ویروس روزه آلا
  7. هرپس ویروس همراه سارکوم کاپوزی

در بین انواع فوق، نوع اول عامل ایجاد ضایعات در دهان و اطراف آن میباشد.همچنین امکان انتقال هرپس دهانی به ناحیه ژنیتال(تناسلی) و تبدیل شده به هرپس ژنیتال وجود دارد. همچنین ویرس میتواند از طریق تماس ترشحات از ضایعات دهانی با پوست، بر روی پوست سایر قسمتهای بدن نیز ایجاد ضایعات تبخال نماید. نمونه رایج این نوع ضایعات،هرپس انگشتان دست میباشد. 

 

 

مراحل بیماری

هرپس دهانی با احساس سوزش و یا گزگز در ناحیه ای که قرار است تبخال در آنجا ایجاد شود شروع میگردد. سپس به فاصله زمانی کمی بعد از آن، ویزیکولهای ریزی ظاهر میشوند که محتوی مایع هستند. این مایع شامل مقادیر زیادی از ویروس تبخال است و تماس این ترشحات با هر قسمت از بدن خود فرد و یا افراد دیگر ریسک بالایی برای ایجاد ضایعات در آن محل ثانویه را داراست. 

بعد از گذشت چند روز از این مرحله،زخمها خشک شده و محل آنها به اصطلاح دلمه میبندد. در این مرحله زخم ترشح ندارد و انتشار ویروس از طریق زخم پایان می یابد. در نهایت با گذشت حدود ده تا چهاده روز از بروز ضایعات، زخمها برطرف شده و از خود ردی (اسکار) نیز به جای نمی گذارند. در این مرحله ویروس به پناهگاه خود در گانگلیون های عصبی برگشته و منتطر فرصت مجدد به انتظار خواهد ماند.

تبخال ،این زخم موذی!-مقالات وبسایت دکتر افشین کاوسی

درمان تبخال

تا کنون هیچ گونه درمان قطعی و دایمی برای این ویروس کشف نشده است و تلاش ها بشر در جهت ساخت واکسن برای آن هم در حد تحقیقات باقی مانده است. با این وجود روشهایی برای درمان سریعتر زخمها و کاهش عوارض بیماری وجود دارد.

در خصوص هرپس اولیه، چنانچه قبلا علایم آن ذکر شد، درمان به صورت حمایتی خواهد بود. مصرف زیاد مایعات خصوصا آب میوه تازه حاوی ویتامین C در مبارزه با ویروس از اهمیت زیادی برخورداراست و تا میتوان باید مایعات به بدن بیمار رسانید. در کنار آن مصرف ضد درد و تب بر مانند استامینوفن توصیه میشود. داروهای ضد ویروس معمولا در افرادی که دچار نقص ایمنی باشند تجویز میشود ولیکن در افراد سالم ،درمانهای حمایتی کفایت میکند. همچنین درصورت بروز زخمهای دهانی،به گونه ای که درد آنها خوردن و آشامیدن فرد را مختل نماید، استفاده از شربت دیفن هیدرامین به صورت دهانشویه دارای خواص بی حس کننده بوده و میتواند در تسکین درد بیمار در هنگام تعذیه موثر باشد.

در ضایعات راجعه یا تبخالهای عادی ،استفاده از پمادهای آسیکلوویر و نیز داروی والاسیکلوویر میتواند مفید باشد. همچنین قرار دادن یخ در محل سوزش میتواند تسکین دهنده باشد.البته این موارد میبایست در مراحل اولیه که ویروس درحال تکثیر است انجام شوند و پس از ایجاد زخمها مصرف ضدویروس دیگر تاثیر چندانی نخواهد داشت.

همچنین برخی دیگر از محصولات ژنریک دارویی برای مصرف موضعی نیز وجود دارند که میتوانید از داروخانه ها تهیه کرده و استفاده کنید.مانند  میرتوپلکس، آفتوپلکس و ملیسان . در نهایت لیزر تراپی نیز چنانچه درست استفاده شود درمان بسیار خوبی برای زخم تبخال خواهد بود و شاید بتوان گفت بهترین درمان موضعی برای زخم تبخال لیزر میباشد.البته اگر درمان لیزر نیز در مراحل اولیه بروز ضایعات انجام شود نتیجه بهتری در بر خواهد داشت. توجه کنید که مصرف آنتی بیوتیکها هیچ گونه تاثیری بر روی ضایعات با عامل ویروسی ندارد. بنابراین از مصرف بی دلیل و خودسرانه آنتی بیوتیکها خصوصا در این موارد جدا خودداری فرمایید.

 

نکات بسیار مهم در خصوص تبخال و ویروس هرپس

در انتهای این نوشته، توجه شما را به چند نکته بسیار مهم در خصوص تبخال جلب میکنم و خواهش  میکنم این موارد را بطور جدی رعایت کنید.

چنانچه مبتلا به تبخال شده اید:

  1. درمانهای رایج تبخال در مراحل اولیه آن که با سوزش و گزگز کردن موضع مشخص میشود میتواند مفید و موثر باشد.درمان پس از تشکیل ویزیکولها و بعد از خشک شدن زخم تاثیر چندانی ندارد.(ویروس را باید در مراحل تکثیر اولیه مهار نمود)
  2. مسری ترین مرحله تبخال همین مراحل اولیه و تکثیر ویروسی آن است.
  3. با وجود تبخال از برقراری تماس جنسی و خصوصا سکس دهانی شدیدا اجتناب نمایید. امکان انتقال ویروس به ناحیه تناسلی بسیار محتمل و جدی است.
  4. با وجود تبخال از نزدیک شدن به کودکان و افراد دارای نقص ایمنی خودداری کنید. خصوصا از بوسیدن دیگران به شدت پرهیز نمایید.
  5. در هنگام بروز تبخال از مراجعه به دندانپزشکی خودداری کنید. دندانپزشکان غالبا از پذیرش بیمار با تبخال امتناع می ورزند و این به دلیل امکان انتشار وسیع ویروس در محیط مطب و انتقال آن به پرسنل درمانی و سایر بیماران است. چنانچه تبخال زدید یا احساس میکنید قرار است تبخال بزنید، قبلا وقت دندانپزشکی خود را تلفنی کنسل کرده و به حدود دوهفته بعد موکول نمایید.
  6. اگر مکررا و به صورت منتشر و شدید دچار تبخال میشوید، احتمال مبتلا بودن به نقص سیستم ایمنی در شما وجود دارد.حتما جهت بررسی بیشتر به پزشک مراجعه نمایید.
  7. امکان بروز ضایعات تبخال بر روی لثه ها(خصوصا محل اتصال لثه و نزدیک به دندانها)، زبان ،چشم و پره بینی نیز وجود دارد.
  8. در نهایت بدون هیچ درمانی هم تبخال در افراد سالم و عادی ،خیلی زود و خود به خود مهار میشود وجای نگرانی نیست.

 بازگشت به مقالات

برای مطالعه بیشتر:

 

 

آفت دهانی، علل و درمان

دندانپزشکی و تکنولوژی،قسمت دوم یونیت دندانپزشکی

بایدها و نبایدهای پس از کشیدن دندان

لطفا ما را در اینستاگرام نیز دنبال فرمایید

سوال خود را مطرح کنید :


چنانچه در خصوص مطلب فوق سوالی دارید ،لطفا در فرم زیر مطرح بفرمایید

شما باید وارد شوید تا قادر به ارسال دیدگاه باشید.